Ислам құқығында параның (ришуә) тыйым салынуының құқықтық және теологиялық негіздері

Abstract

Мақалада Ислам құқығында параның (ришуә) тыйым салынуының құқықтық және теологиялық негіздері кешенді түрде қарастырылады. Зерттеу барысында Құран аяттары, Сүннет (хадистер), сондай-ақ классикалық фиқһ ғұламаларының еңбектері мен қазіргі құқықтық нормалар талданды. Әт-Табаранидің «Әл-Кабирі», әс-Суютидің «Әд-дурр әл-мансуры», Ибн Касирдің «Әл-Бидая уә ән-Ниһаясы», Ибн Қудама әл-Мақдисидің «Әл-Муғниі», әл-Жассастың «Ахкәм әл-Қураны» және өзге де беделді еңбектерге сүйене отырып, парақорлықтың шариғаттағы құқықтық бағасы анықталды. Ислам құқығы тұрғысынан пара беруші, алушы және делдалдың барлығы күнәға да, құқықтық жауапкершілікке де тартылатыны дәлелденді. Сонымен қатар, Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексіндегі пара алу, беру және делдалдық жасауға қатысты баптармен салыстырмалы талдау жүргізіліп, екі құқықтық жүйенің үндестігі көрсетілді. Зерттеу нәтижесінде парақорлықтың қоғамдық әділеттілікті бұзатын, билік пен халық арасындағы сенімге нұқсан келтіретін әлеуметтік дерт екені анықталды. Мақала құқықтық және теологиялық көзқарастарды ұштастыра отырып, парамен күресудің әмбебап қағидаттарын айқындайды.